Η ανάποδη Μέδουσα
Δε γνωρίζω αν υπάρχει άλλο μυθολογικό σημείο της Πόλης στο οποίο θα ήθελα να φωτογραφηθώ τόσο πολύ, όσο στη μέδουσα της Βασιλικής Κιστέρνας. Και για να το πω σωστά, στο Ανάποδο κεφάλι της Μέδουσας. Λαογραφικό πνεύμα γαρ, γοητεύομαι από κάθε εθνο-ανθρωπολογικό στοιχείο σε οποιαδήποτε γωνιά του κόσμου. Έχοντας αφιερώσει χρόνια ολόκληρα να μελετώ τις επιστημονικές διαστάσεις που έχουν τα συστήματα Μαγείας σε κάθε λαό και εποχή, θα μπορούσα να αφιερώσω και όλη μου τη ζωή -δίχως υπερβολή το λέω- στη μαγική σκέψη του Ανθρώπου. Τόσο την έχω ερωτευτεί. Την αναγνωρίζω, τη διαβάζω στη συμπεριφορά του άλλου, μπορώ να την προβλέψω. Κατεβήκαμε τις σκάλες για τη μεγαλύτερη υπόγεια δεξαμενή νερού της Πόλης και η εικόνα μάς έκοψε την ανάσα. Οι εντυπωσιακές κολώνες άλλαζαν χρώματα από τους τεχνητούς φωτισμούς, δημιουργώντας ένα μαγικό τοπίο σαν της Μόρια ή αλλιώς Καζάντ-Ντουμ (για εμάς τους λάτρεις του LotR). Περπατούσαμε στο αριστούργημα της βυζαντινής αρχιτεκτονικής και δε χορταίναμε τη μυστηριακή ατμόσφαιρα. Το βλέμμα μου αναζητούσε το μαρμάρινο κεφάλι. Κάποια στιγμή, σε μία στροφή, μού λέει ο Στεφανής “Να η δικιά σου”. Οι περισσότεροι την προσπερνούσαν, έβγαζαν μία σέλφι κι έφευγαν. Εγώ κοντοστάθηκα. Ανατρίχιασα. Την κοιτούσα μαγνητισμένη. Γονάτισα να την παρατηρήσω. Έβγαλε το κινητό και μ’ έβγαλε φωτογραφία (τί τραβάει κι αυτός μαζί μου). Γύρισα και τον κοίταξα όλο ενθουσιασμό. Ενθουσιασμό όχι για το υπέροχο γλυπτό αλλά για μία σκέψη που θα μπορούσε να συνοδεύει τέτοια έργα από τα βάθη των αιώνων: Τα χέρια που την τοποθέτησαν και ο άνθρωπος που λειτούργησε ως decision maker δίνοντας την εντολή να μπει ανάποδα, ίσως επηρεάστηκε από τη λαϊκή πεποίθηση για έναν από τους βασικούς Νόμους της Μαγείας. Η εφαρμογή του …ανάποδου συνιστά μία μαγική πρακτική με αποτροπαϊκή δύναμη απέναντι στις υπερφυσικές δυνάμεις. Ακόμη και σήμερα εφαρμόζεται η σκέψη αυτή: στους γάμους που φορούν ανάποδα τα εσώρουχα, στο πέταλο κάποιες φορές που κρεμάται ανάποδα στην πόρτα του σπιτιού, σε μαντικές πρακτικές (βλέπε Κλήδονα) όπου κρατούν ανάποδα τον καθρέφτη. Σε όλα τα σημεία εκείνα, χωρικά ή χρονικά, όπου λεπταίνουν οι γραμμές ανάμεσα στους δύο κόσμους και είμαστε ευάλωτοι απέναντι στις κακόβουλες υπερφυσικές δυνάμεις, καταφεύγουμε σε …ανάποδες εφαρμογές για να προστατευτούμε. Κι εδά, κάτω από την επιφάνεια της γης, σε έναν χώρο μυσταγωγικό, είχα (άραγε?) μπροστά μου μία εφαρμογή του νόμου της Μαγείας. Με το κεφάλι της Μέδουσας που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το υδάτινο στοιχείο. Που πετρώνει όποιον την αντικρύζει κατάματα. Που κατ’ αυτό τον τρόπο βαλμένη, προστατεύει το πολύτιμο αγαθό των ανθρώπων. Ή απλώς, θα μου πείτε, θα μπορούσε το κεφάλι να έχει τοποθετηθεί για πρακτικούς λόγους ανάποδα αν έχει πιο λεία επιφάνεια για σταθερότητα… Λέω να κρατήσω την πρώτη σκέψη. Ανασαλεύει μέσα μου μιαν αρχέγονη ανάγκη για δυνάμεις πέρα από εμάς. Άλλωστε οι παλιές ιστορίες είναι εκείνες που κινούν τα ν(ο)ήματα στον κόσμο.
“Ως ελούστη κι εχτενίστη η κυρά η Παναγιά”
Την ώρα που έμπαινα στην Αγιά Σοφιά, τη στιγμή που διέσχιζα το κατώφλι της, έλαβα στο κινητό μου μία ειδοποίηση. Κοιτάω την οθόνη και βλέπω ένα μήνυμα στο Viber από έναν άγνωστο αριθμό. Προσπαθώντας να διαβάσω γρήγορα το μήνυμα καθώς ήμουν ανάμεσα σε πολύ κόσμο και ανεβαίναμε τις σκάλες του παγκόσμιου μνημείου, το βλέμμα μου έπεσε στις λέξεις Παναγιά, γητειά, φταρμός. Μετά από ώρες, άνοιξα το μήνυμα και το διάβασα με ηρεμία και συγκίνηση. Παραθέτω τη γητειά όπως μου την έστειλε μία γυναίκα που την είχε μάθει από τη θεία της στο Νεοχώρι Μονοφατσίου (Δήμος Αρχανών – Αστερουσίων Κρήτης). “Για τον φταρμό. Ως ελούστη κι εχτενίστη η κυρά η Παναγιά, τα αποστολικά της ρούχα έβαλε, σε αποστολική καρέκλα έκατσε, στραβό μαχαίρι έπιασε, στραβό καλάμι έκοψε, στραβό καλάθι έπλεξε και ανάτριχα του ποταμού νερό το γέμισε. Οσή ώρα κάνει το νερό στο καλάθι να κάνει και ο φταρμός στον δούλο/η του Θεού ______ Και μετράμε …5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40. Και λέμε: Σαράντα Αγίοι προφτάσετε να βοηθήσετε τον δούλο/η του Θεού ______ Αυτό το λέμε τρεις φορές…” Από το 2010 καταγράφω τις Γητειές της Κρήτης και είναι συγκινητική η ανταπόκριση του κόσμου, γνωστοί και άγνωστοι, που μου εμπιστεύονται τα λόγια της παλιάς γενιάς. Όλοι μαζί να διαφυλάξουμε τους θησαυρούς του τόπου μας. Υπενθυμίζω ότι συνεχίζουμε να συγκεντρώνουμε και άλλες παραλλαγές από διάφορα χωριά και ηλικιωμένους του τόπου μας. Εμπλουτίζουμε τον φάκελο που έχω καταθέσει στο Υπουργείο Πολιτισμού για να εντάξουμε τις Γητειές της Κρήτης στην UNESCO, στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Και να σας παρακαλέσω να καλείτε ελεύθερα φίλους σας στην ομάδα Γητειές της Κρήτης . Όσοι περισσότεροι μπορούν να μου δώσουν κι άλλες πληροφορίες, τόσο περισσότερο ενδυναμώνουμε την πρωτοβουλία! Σας ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου. #ΓητειέςΤηςΚρήτης
Μία γητειά για τις μυρμηγκιές
Ήμουν στον Ζαρό πριν 14 χρόνια, για λαογραφική έρευνα. Κατέγραφα παλιές ιστορίες και γητειές. Από τις πρώτες γητειές που έμαθα ήταν η γητειά για τις μυρμηγκιές. Συχνή δερματική πάθηση που ταλαιπωρούσε τον αγροτικό πληθυσμό της Κρήτης, οι μυρμηγκιές μέχρι και σήμερα εμφανίζονται σε διάφορα σημεία του σώματος. Κάποιες φορές επιμένουν παρά τις ιατρικές θεραπείες και για αυτό οι κρητικοί καταφεύγουν σε όσους γνωρίζουν τις παλιές αυτές γητειές. Στο σημείο αυτό να υπογραμμίσουμε ότι οι γητειές δεν αντικαθιστούν την κλασική Ιατρική – παρακαλώ για αντίστοιχα ζητήματα να επισκέπτεστε τον γιατρό σας. Προσφάτως μου ζήτησε μία κυρία τη γητειά. Και κάπως έτσι έψαξα να βρω εκείνη την πρώτη που είχα καταγράψει. Εξού και η φωτογραφία από τη λίμνη του χωριού. Τη μοιράζομαι λοιπόν μαζί σας, όπως τη μοιράστηκε μαζί μου πριν από 14 χρόνια η κυρία Ελένη στον Ζαρό. Η κυρία Ελένη δυστυχώς δεν είναι μαζί μας πια. Έπαιρνε λοιπόν τρία μικρά κλαδάκια και τα κρατούσε όρθια στο χέρι της. Και ξεκινούσε: “Δόξα Πατρί και Υιώ και Άγιο Πνεύμα. Ο Άη Γιάννης και ο Άη Γιώργης αδιάμαντος από την πόλη στον Άγιο Τραπεζοφόρο φυτέψανε περιβόλι. Μηλιά και δάφνη και μουρνιά. Η μηλιά κι η δάφνη ν’ ανθεί και η μουρνιά να ξεραθεί να ξεριζωθεί, να βγει από τον πάτο. Ανε φύτρωσε Δευτέρα, να μη βγάλει την ημέρα Ανε φύτρωσε την Τρίτη, από τον δούλο του Θεού -τάδε- να λείπει ανε φύτρωσε Τετάρτη, να ξεραθεί να ξεριζωθεί να σπάσει ανέ φύτρωσε την Πέμπτη, να ξεραθεί να ξεριζωθεί να πέσει ανε φύτρωσε Παρασκευή, να ξεραθεί, να ξεριζωθεί να σκορπίσει, να χαθεί να μη φτάξει άλλη Παρασκευή ανε φύτρωσε Σαββάτο, να ξεραθεί να ξεριζωθεί από τον πάτο, να μη φτάσει άλλο Σαββάτο ανε φύτρωσε Κυριακή, να ξεραθεί να ξεριζωθεί από ‘κει να πάει στον πάτο της θάλασσας, να βρει ψάρι να φάει κι από τον δούλο του Θεού -τάδε- να λείπει. Περαστικά του/τζη.” Το λένε 3 φορές και κάθε φορά σταυρώνουν με ένα ξυλάκι από τα τρία. Η ευχή διαβάζεται Τρίτη, Πέμπτη, Σάββατο. Δύο φορές την ημέρα, πρωί και βράδυ. Έχω συγκεντρώσει και άλλες παραλλαγές από διάφορα χωριά και ηλικιωμένους του τόπου μας. Σε μία παραλλαγή, ξεκινούν να λένε τη γητειά και να ρίχνουν ένα – ένα τα ξυλαράκια στο πάτωμα, στον στίχο του ξεριζώματος. Ξέρετε άλλες Γητειές της Κρήτης για τις μυρμηγκιές; Να τις προσθέσουμε στον φάκελο που έχω καταθέσει στο Υπουργείο Πολιτισμού για να εντάξουμε τις Γητειές της Κρήτης στην UNESCO, στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Και να υπενθυμίσω ότι μπορείτε να καλείτε ελεύθερα φίλους σας στην ομάδα του Facebook “Γητειές της Κρήτης”. Όσο περισσότεροι μπορούν να μου δώσουν πληροφορίες, τόσο περισσότερο ενδυναμώνουμε την πρωτοβουλία! #ΓητειέςΤηςΚρήτης
Λαογραφικά παρατηρήματα για τη φωτιά
“Όντε-ν η φωθιά πετά σπίθες, λέμε πως θα πάρεις λεφτά. Τάξε πως είναι οι σπίθες λίρες χρυσές και γεμίζουν το σπίτι”, μου ‘πε κάποτε μια γιαγιά σε χωριό της νότιας Κρήτης, όταν καθόμασταν μπροστά στο τζάκι και ξανοίγαμε τη φωτιά. Με γοητεύουν οι λαογραφικές πληροφορίες, οι ιστορίες και τα παρατηρήματα που μοιράζονται μαζί μου οι μεγάλοι ανθρώποι. Κάθε φορά τους ενθαρρύνω να μου τα πουν. Να τα καταγράφω, να μη χαθούν. Όμως ό,τι σχετίζεται με τη φωτιά και την τελετουργική της πρόσληψη από τη λαϊκή συνείδηση, θαρρώ πως το αγαπώ ένα τσικ παραπάνω. Η φωτιά έχει μία ισχυρή θέση στον πολιτισμό κάθε λαού. Όχι μόνο στις τελετουργικές της διαστάσεις ως προς την κάθαρση, τον εξαγνισμό, την αποτροπαϊκή δύναμη ενάντια στις υπερφυσικές δυνάμεις και ούτω καθεξής. Είναι πολύτιμη επίσης για τη λαϊκή μαντεία. “Λόγια λένε…”, θυμήθηκα μία άλλη γιαγιά κάποτε, από τις παλιές οικογένειες της Αθήνας. “Λόγια λένε, μόνο χτύπα τη φωτιά να σωπάσει”, είπε και πήρε τη μαχιά να χτυπήσει απαλά τα ξύλα που έβγαζαν έναν μικρό συριγμό όσο τυλίγονταν στις φλόγες. Έναν άλλον χειμώνα πάλι, σ’ ένα χωριό στη βόρεια Ελλάδα που έτυχε να κάτσουμε δίπλα στην παραστιά, η φωτιά έδωσε μια δυνατή και απότομη ένταση. Χαμογέλασα και κοίταξα τον μεσήλικα άντρα της παρέας. Μου απάντησε με μάτια που σπίθιζαν και μουστάκια που γελούσαν ως τ’ αυτιά του: – Μουσαφίρη θα ‘χουμε!, είπε με ενθουσιασμό, κατέχοντας πως λατρεύω τούτους τους μικρούς λαογραφικούς θησαυρούς. Τα θυμήθηκα όλα τούτα απόψε που ‘χει παγωνιά και κάθομαι δίπλα στο τζάκι. Δε μου πολυμιλεί όμως η φωθιά και δεν κατέχω ανέ μου ‘ρθουν λίρες χρυσές ή μουσαφίρης. Μπα να κατέχετε κι εσείς άλλα παρόμοια παρατηρήματα της φωθιάς; Γράψτε μου στα σχόλια άμα θέλετε. Θα με βοηθήσετε να εμπλουτίσω τις εθνογραφικές μου σημειώσεις. Δημοσίευση στη Facebook σελίδα της ραδιοφωνικής εκπομπής #ΑφτάρμιστάΜας με τη Μαρία-Στέλλα Ζεάκη
Ένας μικρός χοχλιός
Συνήθως έχω μία αλλόκοτη προσμονή για την 1η ανάρτηση της χρονιάς. Να δω τί είναι αυτό που θα μου τραβήξει την προσοχή ώστε να το μοιραστώ εδώ μαζί σας. Λαογραφική ψυχή γαρ, έχω την αίσθηση ότι και η πρώτη ανάρτηση κάνει το δικό της ποδαρικό και διαθέτει μία κάποια ευετηρική δράση τελοσπάντων για το ψηφιακό κονάκι μου. Δεν κυνηγούσα κάποιο θέμα, έλεγα πως αν προκύψει κάτι ιδιαίτερο που θα σας κάνει να χαμογελάσετε και εσείς, θα το ποστάρω. Και να. Βγήκα να μιλήσω στο τηλέφωνο και το βλέμμα μου έπεσε στον φουντωμένο βασιλικό. Δίχως σκέψη άπλωσα το χέρι να κουνήσω την κορφή, να γεμίσει ο χώρος τη χαρακτηριστική μυρωδιά. Με το ένα χέρι στο κινητό και το άλλο στον βασιλικό, συνέχισα να μιλώ ώσπου εντόπισα ένα περίεργο φυλλαράκι. Ένα μικρό φύλλο που είχε σχεδόν διπλώσει. Κι εκεί, στην καμπυλωτή γωνιά, είχε κουρνιάσει ένας μικρός χοχλιός. Τόσο μικρός όσο ένα φουντούκι. Τον έκανα εικόνα να σκαρφαλώνει το λεπτό κλωνάρι που κουνιέται στο παραμικρό φύσημα τ’ αέρα. Να βρίσκει το φύλλο τούτο και να το κάμει στρωματσάδα να ξαποστάσει. Μα το λίκνισμα του βασιλικού πρόλαβε και τον γλυκονανούρισε. Και κάπως έτσι εποκοιμήθηκε στην ήσυχη γωνιά του. Ε λοιπόν, καλή χρονιά, με υγεία. Και μπόλικες ιστορίες να ‘χουμε να λέμε. Ποιος ξέρει, τούτη η εικόνα μπορεί να γίνει ιστορία για κάποιο από τα επόμενα παιδικά βιβλία μου.
“Εκ των ων ουκ άνευ εστί”
– “Εκ των ων ουκ άνευ εστί”, είπε η Εύη που σχεδίασε τη βόλτα μας στον Βόλο. – Δηλαδή;, τη ρώτησα πονηρά διψώντας για τις γελαστές της επεξηγήσεις. Μόλις είχε ρίξει στο τραπέζι την ιδέα να πεταχτούμε στο Πήλιο. – Μα είναι απαραίτητο να γίνει, αγαπητή μου, εξηγεί. Όταν έρχεσαι στον Βόλο, είναι προϋπόθεση να περάσεις από το Πήλιο, δε γίνεται να μην πρα-γμα-το-ποι-η-θεί, συμπλήρωσε τονίζοντας μία μία τις συλλαβές για την αίσθηση του αυτονόητου. Θα πάω αντίθετα από την ειμαρμένη; Και κάπως έτσι, βρεθήκαμε να παραγγέλνουμε τσιπουράκι στο (αγαπημένο) Πήλιο. – Με ή χωρίς;, ρωτάει ο σερβιτόρος. Όλο απορία τώρα, κοιτάω τον Γιώργο και τη Σοφία που μου εξηγούν: – Με γλυκάνισο; Στο Πήλιο έχω ξανάρθει άλλες 2-3 βόλτες. Κάθε φορά με διαφορετική παρέα. Άλλος κόσμος εδώ, άλλες συνήθειες, άλλη φρασεολογία. Οι εθνογραφικές μου κεραίες κάθε φορά εντοπίζουν νέα λαογραφικά κύματα τριγύρω. – Με!, σπεύδω να απαντήσω. Εκ των ων ουκ άνευ εστί. Εβίβα!
Σαν να τρώω πασατέμπο!
Όταν πήγαινα στο Λύκειο, δε συμπαθούσα ιδιαιτέρως τους κανόνες κλίσης των ρημάτων στα αρχαία ελληνικά. Αντιθέτως, λάτρευα την έκθεση, τη λογοτεχνία, το αρχαίο άγνωστο κείμενο (που θέλει μαθηματική σκέψη) και τη μετάφραση των λατινικών. Αλλά τη μονοτονία στην κλίση των αρχαίων ρημάτων δεν την πολυάντεχα. Πήγαινε η μητέρα μου στο φροντιστήριο στην πλατεία Κάνιγγος, να ενημερωθεί από τους καθηγητές για την πρόοδό μου. Έλεγε μία καθηγήτρια: – Τί να σας πω, κυρία Ζεάκη. Είναι άριστη μαθήτρια αλλά δε διαβάζει τα ρήματα στα αρχαία. – Και στην Έκθεση;, ρωτούσε η μητέρα μου που ήξερε ότι δεν ενθουσιάζομαι με τη μονοτονία των κανόνων. – Ααα, στην Έκθεση, απαντούσε η φιλόλογος, η Μαρία-Στέλλα γράφει σαν να τρώει πασατέμπο. – Σαν να τρώω πασατέμπο, μονολόγησα όλο απορία όταν γύρισε η μητέρα μου και μού μετέφερε την κουβέντα. Δηλαδή; – Δηλαδή με άνεση, σαν να το κάνεις απλώς για να περνάς τον χρόνο σου, εξήγησε εκείνη θέλοντας να με ενθαρρύνει εν όψει των πανελληνίων εξετάσεων. Πέρασαν τα χρόνια και εγώ έγραφα μανιωδώς. Εξεταστικές, σπουδές, εργασίες, έρευνες, άρθρα και τα συναφή. Καμιά φορά, την ώρα που γράφω ένα κείμενο κι η σκέψη μου σταθεί αδυνατώντας να προχωρήσει, φέρνω στον νου την κουβέντα ετούτη. – Μα τί θα πει σαν να τρώω πασατέμπο;, μονολογώ ξανά και τσιμογελώ στην εφηβική ανάμνηση. Επιστρέφω έπειτα στις λέξεις μου προσπαθώντας να βρω έμπνευση να ολοκληρώσω την παράγραφο. Σήμερα, είχαμε σχεδιάσει στον δήμο Ηρακλείου ένα βιωματικό δρώμενο με γευσιγνωσία ελαιολάδου σε οινοποιείο της περιοχής. Οι γεύσεις και οι αισθήσεις συνδιαλέγονταν με τα αρώματα του λεγόμενου “υγρού χρυσού” της Κρήτης υπό την καθοδήγηση του ειδικού. Σιγανά γέλια, βλέμματα όλο ενθουσιασμό και μοναδικό κρασί σε έναν υπέροχο χώρο υψηλής αισθητικής. Ο χρόνος κυλούσε και η αλήθεια είναι πως όταν είσαι με καλή παρέα δε θέλεις να χάσεις ούτε λεπτό. Έρχεται η διευθύντρια και μου λέει πως χρειαζόμαστε ένα επικοινωνιακό κείμενο για το γραφείο Τύπου. Αποχωρώ ευγενικά από την αίθουσα και βγαίνω με το κινητό έξω. Μία συνάδελφος απαθανατίζει τη στιγμή που γράφω. Τακτοποιώ τις λέξεις σε λίγα λεπτά και ξεκουράζω το βλέμμα μου αντίκρυ στα βουνά. Με πιάνουν τα γέλια. Προτού επιστρέψω στο τραπέζι, κουνώ την κεφαλή μου στέλνοντας έναν χαιρετισμό στην Αθήνα: – Κατάλαβα. Σαν να τρώω πασατέμπο!
Συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών
Στην Αθήνα σήμερα λαμβάνει χώρα το multiplier event για το έργο e-PRI4ALL με θέμα “Ανοιχτοί και ψηφιακοί πόροι για διευθυντές και διευθύντριες της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για την υποστήριξη της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης στη διαδικτυακή μάθηση”. Τα multiplier events είναι δράσεις στη διάρκεια των οποίων γνωστοποιούνται στο ευρύ κοινό τα πορίσματα ενός ερευνητικού έργου. Ήμουν μέρος αυτού του έργου Erasmus+ ως εξωτερική συνεργάτης του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), διερευνώντας την ενίσχυση των δεξιοτήτων για τους διευθυντές της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Και ευγνώμων για τη συνεργασία με τον επιστημονικό συντονιστή του έργου, κ. Νίκο Δεμερτζή, τότε διευθυντή του ΕΚΚΕ. Τον κο Δεμερτζή τον είχα καθηγητή πριν από 15 χρόνια (!) στο Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (Πανεπιστήμιο Αθηνών). Οπότε καταλαβαίνετε πώς ένιωσα τη στιγμή που με κάλεσε πέρυσι, ρωτώντας ευγενικά αν είμαι διαθέσιμη να συμμετέχω. Ενθουσιασμένη δέχτηκα και αφιέρωσα με όρεξη τους επόμενους μήνες στη σύντομη ποιοτική έρευνα που ακολούθησε (με ημικατευθυνόμενες συνεντεύξεις, ανάλυση περιεχομένου, σύνταξη report για τα παραδοτέα του αντίστοιχου Πακέτου Εργασίας κοκ). Με εμπιστεύτηκε ως ερευνήτρια και το εκτιμώ πολύ αυτό. Παρά το ότι δεν μπορώ να παρευρεθώ στη σημερινή εκδήλωση επειδή βρίσκομαι εκτός Αθηνών, εύχομαι κάθε επιτυχία στην όλη δράση. Και να έχει θετικό αντίκτυπο. Αυτού του είδους τα multiplier events είναι τόσο σημαντικά για την κινητοποίηση κοινοτήτων σε κρίσιμα θέματα, όπως η συμπερίληψη στην εκπαίδευση σήμερα. Μοιράζομαι μερικές φωτογραφίες από τις συναντήσεις μας στο ΕΚΚΕ, όταν κάποιοι από τους εταίρους του έργου επισκέφθηκαν την Αθήνα το 2022. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το e-PRI4ALL, μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα: https://e-pri4all.erasmus.site/
Τυπογραφία: μία τέχνη της υπομονής
Νομίζω πως η τέχνη της Τυπογραφίας μπορεί να χαρακτηριστεί και τέχνη της υπομονής. Με τα μεταλλικά τυπογραφικά στοιχεία να συνθέτεις γράμμα – γράμμα τις λέξεις. Λέξη – λέξη την αράδα. Και αράδα – αράδα τη σελίδα. Σήμερα μάς φαίνονται όλα τόσο αυτονόητα. Και τόσο γρήγορα. Μα ίσως πρέπει να πατήσουμε λίγο φρένο στους αμείλικτους ρυθμούς της καθημερινότητας. Αν νιώθετε ότι πιέζεστε από τον χρόνο, από αρνητικές σκέψεις, από άγχος, να φέρνετε στο νου την εικόνα ενός σκυφτού τυπογράφου. Με τη λαβίδα του να διαλέγει ένα – ένα τα γράμματα από την ξύλινη θήκη και να τα τοποθετεί με ηρεμία το ένα δίπλα στο άλλο. Με υπομονή και αφοσίωση στη στιγμή, να ελέγχει τη λέξη, την αράδα, τη σελίδα. Να μην κάνει λάθος. Κι ας σβουρίζουν όλα τριγύρω. Εκείνος, εκεί. Γράμμα – γράμμα, με υπομονή. Ύψιστη αρετή η υπομονή. Τούτη είναι η φετινή ευχή μου! Υγεία, υπομονή και ηρεμία να έχουμε. * Τα εκθέματα είναι από το Ιστορικό Λαογραφικό Οικομουσείο Αιγάλεω του κου Γιάννη Περράκη.
– Να ζητήσω μία φωτογραφία μαζί σας;
Σαν σήμερα πέρυσι, στις Ημέρες Καινοτομίας Innodays της Περιφέρειας Κρήτης. – Μπορώ να ζητήσω μία φωτογραφία μαζί σας;, ρώτησα με λίγο δισταγμό για να μη θεωρηθεί η φωτογραφία αντίστοιχη του ενθουσιασμού των σέλφι στην εορταστική ατμόσφαιρα του φεστιβάλ. Ήθελα να αποτυπώσω μία στιγμή μαζί τους. Με τον κο Γρηγορούδη (από αριστερά) και τον κο Παπαμιχαήλ, τους ανθρώπους και επιστήμονες που “αγκάλιασαν” τους μέντορες του Μητρώου Μεντόρων του Παρατηρητηρίου Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας. Ανταποκρίθηκαν θετικά και σταθήκαμε για λίγα δευτερόλεπτα μπροστά στον φακό. Συνέχισαν έπειτα την περιήγηση στους διαδρόμους και τον κόσμο. Ο κος Γρηγορούδης, καθηγητής στο Πολυτεχνείο Κρήτης, πάντα με το ζεστό χαμόγελο. Περνούσε από όλα τα περίπτερα με ειλικρινές ενδιαφέρον. Στο Hackathon Καινοτομίας ήταν όλες τις ώρες παρών -από την αρχή μέχρι το τέλος- στις ομάδες που βοηθήσαμε να παρουσιάσουν τις καινοτόμες ιδέες τους στην επιτροπή. Βρίσκομαι στην Αθήνα και δεν μπορώ να συμμετέχω στο φετινό φεστιβάλ. Έστειλα προχθές ένα mail να τους ευχαριστήσω για την πρόσκληση και να ευχηθώ ολόψυχα καλή επιτυχία. Κοίταξα τους 6 παραλήπτες του mail για να σιγουρευτώ ότι δεν παρέλειψα κάποιον. Την επόμενη ημέρα έμαθα ότι ο κος Γρηγορούδης πέθανε. Ξαφνικά. Δεν υπάρχουν λόγια. Κρατώ ότι ο άνθρωπος αυτός, όσες φορές τον συνάντησα, ακτινοβολούσε ζεστασιά και αγάπη. Και το παράπονο ότι πόσο διαφορετικός θα ήταν ο κόσμος μας αν η Ζωή άφηνε κάποιους ανθρώπους να μείνουν περισσότερο σε αυτή τη γη. Καλοστρατιά.