“Μονολογεί η τουλίπα” από την Αρετούσα Ιερωνυμάκη
– Και πού θα βρεθούμε;, με ρώτησε η Αρετούσα αφού συμφωνήσαμε στη μέρα και την ώρα για τον καφέ μας. Σκέφτηκα κατευθείαν το πιο κατάλληλο μέρος, τον κήπο του Ιστορικού Μουσείου. Από τα δυνατά σημεία αυτής της πόλης. Μου τον έμαθε ο Στεφανής όταν μετακόμισα πριν 3 χρόνια στο Ηράκλειο. Ένας υπέροχος κήπος, ήσυχος, εκλεκτός. Άνθρωποι ζεστοί, με χαμόγελο. Αγαπημένη γωνίτσα και για εκείνη. Μάς ταίριαζε πολύ. Είχαμε να βρεθούμε χρόνια με την Αρετούσα, κάπου ανάμεσα σε κάτι ομιλίες και συνέδρια είχαμε γνωριστεί. Μέσα σε λίγες ώρες τότε μαζί της, είχα ήδη καταλάβει ότι είχα απέναντί μου μία προσωπικότητα με θαυμαστό εύρος σκέψης, γνώσης και βιωμάτων. Μία ωραία γυναίκα, χαμηλών τόνων με δυναμικό εσωτερικό πλούτο συνάμα. Να ακτινοβολεί ζεστασιά και φως. Έτυχε πρόσφατα να πάρω το τελευταίο βιβλίο της στα χέρια μου: “Μονολογεί η τουλίπα”. Ένα βιβλίο με παιγνιώδη χαρακτήρα και μηνύματα για το πέρασμα από το σκοτάδι στο φως. Για τη δύναμη της υπομονής, την αξία της ενσυναίσθησης. Κρατώ μία φράση από το βιβλίο της και τη μοιράζομαι εδώ εν είδει φιλικής υπενθύμισης σε όλους μας, για τις (αναπόφευκτες) στιγμές που θα χρειαστεί κάποτε να περνάμε και από το φως στο σκοτάδι: “Έχομε το δικό μας χρόνο μέσα μας”. Καλό μήνα με υγεία και Φως!
Και τα ρούχα μεταφέρουν μηνύματα
Όταν ήμουν φοιτήτρια στο πανεπιστήμιο, στο Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, θυμάμαι που μαθαίναμε για τους κώδικες Επικοινωνίας, τους λεκτικούς και τους μη λεκτικούς. Και μου είχε κάνει εντύπωση ότι και η ένδυση μπορεί να μεταφέρει μηνύματα στον αποδέκτη (οι επικοινωνιολόγοι φλερτάρουμε και με την Ανθρωπολογία του ενδύματος). Από τότε λοιπόν, όποτε με καλούσαν σε κάποια δράση, φρόντιζα να επιλέγω στοχευμένα τα κομμάτια από την γκαρνταρόμπα μου. Λόγου χάρη, μία φορά που με κάλεσαν από την ICOM να συντονίσω ένα στρογγυλό τραπέζι με θέμα “Μουσεία και Social Media”, είχα φορέσει ένα μπλε σακάκι στο χρώμα του λογότυπου του Facebook (χαχ, μη γελάτε, το personal positioning στη συνείδηση του ακροατηρίου είναι στρατηγικό). Άλλη φορά που με κάλεσαν να πω ιστορίες για τον έρωτα και την αγάπη, έβαλα ένα μπορντό αέρινο παραμυθοφόρεμα που είχα αγοράσει σε κάποιο μαγαζάκι των Εξαρχείων. Χθες λοιπόν, που έστησα το εργαστήρι “Μικροί λαογράφοι εν δράσει! Αποστολή: Σφακιανή πίτα” για το Φεστιβάλ Γης στα Χανιά, έπρεπε να σκεφτώ πώς θα τοποθετηθώ στη συνείδηση των παιδιών και των γονιών. Θα τους εξηγούσα τί κάνει ένας άνθρωπος που γυρίζει τα χωριά για να καταγράφει ιστορίες. Από τη στιγμή που έφτιαχνα τη βαλίτσα μου, ήξερα ακριβώς ποιο σύνολο θα διάλεγα από την ντουλάπα μου. Κάτι μεταξύ Ινδιάνα Τζόουνς και Μάγια Τσόκλη.
Κι η νύχτα πέφτει στο Ηράκλειο…
Βγήκα να πετάξω τα σκουπίδια και κάπως πεθύμησα γειτονική ζωή. Έστω και σε πόλη. Έκατσα στο πλατεάκι που είχε παππούδες σε παγκάκια και παιδιά να τρέχουν. Τα καλοκαίρια μου τα τελευταία χρόνια με βρίσκουν (ή τα βρίσκω) σε χωριά να καταγράφω ιστορίες. Όλο τον χειμώνα τρέχουν projects Επικοινωνίας και διδασκαλίες marketing, δουλειά ασταμάτητη. Έτσι, το καλοκαίρι που δίνω το ραντεβού μου με τη Λαογραφία και την εθνογραφία κοινοτήτων, ισορροπώ κάπως. Το φετινό καλοκαίρι έτυχε περίεργο. Θέματα υγείας σε δικούς, επαγγελματικά χαστούκια, τοξικοί άνθρωποι που (ευτυχώς) απομακρύνονται. Όμως ακόμη δεν έχω χορτάσει βουνά, βεγγέρες, φιδάκια στις αυλές και γέλια. Μέσα στη ζωηράδα της πόλης ξάφνου, ακούγεται διαπεραστικά μία κοριτσίστικη φωνή να καλεί εναγωνίως τους συνομήλικους: – Ελάτε όλοι εδώ να βρούμε τον δολοφόονο! Γούρλωσα τα μάτια για μια στιγμή, κοίταξα γύρω μου τη γειτονιά που συνέχιζε ατάραχη την καλοκαιρινή βραδιά. Και μ’ έπιασαν τα γέλια. Ένα φυσιολογικό βράδυ Τετάρτης σε επαρχιακή πόλη. Δεν ξέρω αν τελικά τον βρήκαν τον δολοφόνο, αλλά η πλατεία μετά από λίγο άδειασε για τα καλά. “Κι η νύχτα πέφτει στο Ηράκλειο…”
Το τελευταίο μάθημα με τους φοιτητές μου
Χθες, ήταν το τελευταίο μάθημα για το μάθημα εαρινού εξαμήνου “Digital Marketing and Social Media” στο Μητροπολιτικό Κολλέγιο. Κάναμε ένα revision με τους φοιτητές προτού παραδώσουν τις εργασίες τους πάνω σε καμπάνιες που έχουν δει και επέλεξαν να αναλύσουν. Μην τα πολυλογώ, μία φοιτήτρια ανέλαβε μία διαφημιστική καμπάνια πολυεθνικής εταιρείας τεχνολογίας, η οποία στηρίζεται στις αναρτήσεις του ίδιου του κοινού της. Δηλαδή, η εταιρεία μέσα από την καμπάνια προσκαλεί τους δικούς της πελάτες να βγάλουν φωτογραφίες και να κάνουν tag το brand. Αυτή την πρακτική την ονομάζουμε User Generated Content, όταν μια επιχείρηση αναπαράγει περιεχόμενο από τους followers της. Τελοσπάντων, ευκαιρίας δοθείσης, ρωτώ τους φοιτητές πώς λέγεται η πρακτική αυτή. Ανασαλεύουν στις καρέκλες, ψάχνουν να θυμηθούν τη λύση στο ταβάνι, κρατούν με τον δείκτη του χεριού στα χείλη ένα “εδωτοχω”. Παίρνω τον μαρκαδόρο και σχεδιάζω στον πίνακα το παιχνίδι με τις λέξεις που παίζαμε όταν ήμασταν παιδιά, την “κρεμάλα”. Μετά από λίγα λεπτά, βρήκαν με επιτυχία το “User Generated Content” και εγώ χάρηκα με τον ύπουλο τρόπο που κατάφερα να τους τραβήξω την προσοχή. Από τη μια, γιατί από την άλλη είχα ένα τσικ την απογοήτευση του ηττημένου που δεν πρόλαβε να κρεμάσει το ανθρωπάκι στη ζωγραφισμένη κρεμάλα. Και ξάφνου, γυρίζω και κοιτάζω τον πίνακα και συνειδητοποιώ, ΤΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΠΑΙΖΑΜΕ ΟΛΟ ΧΑΡΑ ΟΤΑΝ ΗΜΑΣΤΑΝ ΠΑΙΔΙΑ? Κρεμάλα;! Τη φωτογραφία την έχω τραβήξει στο Μουσείο Βασανιστηρίων στη Βρύγη, Βέλγιο. Οποιοσδήποτε συνειρμός με πρόσωπα και καταστάσεις είναι εντελώς συμπτωματικός και ουδεμία σχέση έχει με την πραγματικότητα.
Βιβλιοκριτική για “Το Παλιό Τετράδιο της Γιαγιάς” από τον Πάνο Τουρλή
Όσοι αγαπάτε τα βιβλία, μάλλον γνωρίζετε και τον Πάνος Τουρλής-Βιβλιοκριτικές. Έναν κριτικό της λογοτεχνίας που διανύει χιλιόμετρα ανάγνωσης στα δημιουργικά μονοπάτια παλιών και νέων συγγραφέων. Με συγκίνηση βλέπω την κριτική του (άρθρο και βίντεο) για “Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς” και τα παραθέτω εδώ ως ταπεινό ευχαριστώ για τον χρόνο που αφιέρωσε στο παιδικό βιβλίο που μιλάει για τη λαογραφία της κρητικής διατροφής. Διαβάστε την κριτική του εδώ (2 min): https://www.vivliokritikes.com/%cf%84%ce%bf-%cf%80%ce%b1…/ Και μπορείτε να δείτε το (απολαυστικά ανεπιτήδευτο) βίντεο στο Youtube (2 min): https://www.youtube.com/watch?v=MldEiYihgu0
Το 1o Coder Dojo στην Κρήτη!
Δημιουργήθηκε πλέον το 1ο CoderDojo στην Κρήτη! Τί είναι το πρόγραμμα CoderDojo; Ένα διεθνές πρόγραμμα εθελοντών που δημιουργεί λέσχες προγραμματισμού και προσφέρει δωρεάν μαθήματα σε παιδιά. Το CoderDojo in Greece το δημιούργησε ο Μάνος Ζεάκης που είναι low profile και δε θα πει με τα λόγια που το λέω εγώ για το καλό που έχει κάνει αυτή τη στιγμή σε πολλές γωνιές της Ελλάδας. Συνεργασίες και δικτυώσεις με φορείς απ’ όλη τη χώρα, δεκάδες γονείς που τον εμπιστεύονται αυτόν και την ομάδα εκπαιδευτικών που έχει συσπειρώσει. Και εκατοντάδες παιδιά που μαθαίνουν σημαντικές δεξιότητες μέσα από νέες τεχνολογίες. Κάπως έτσι για να μην τα πολυλογώ, απέκτησε και η Κρήτη το δικό της 1ο CoderDojo, στο Ηράκλειο. Και λέω το πρώτο, γιατί μάλλον έπεται συνέχεια… Να δημιουργήσουμε λέσχες προγραμματισμού στις γειτονιές ΚΑΙ της Κρήτης. Τα μαθήματα είναι δωρεάν, πάντα θα είναι δωρεάν. Ένα πολύ μεγάλο ευχαριστώ στους ανθρώπους στο Ηράκλειο Κρήτης με τους οποίους μίλησα για να βρω αίθουσα, ανταποκρίθηκαν θετικά αλλά δε βόλεψαν οι μέρες/συνθήκες κλπ. Τελικά βρήκαμε στέγη στον φιλόξενο χώρο της Bizrupt. Εγώ πάντως σήμερα που είδα τα πρώτα πλασματάκια με εκπαιδευτή τον Νίκο Δασενάκη να δουλεύουν στις οθόνες τους τη γλώσσα Scratch που έχει δημιουργήσει το πανεπιστήμιο ΜΙΤ, ενθουσιάστηκα με τις προοπτικές που ανοίγονται στις επόμενες γενιές. Αρκεί να δίνουμε πάντα τα σωστά εφόδια. Καλώς όρισες στο Ηράκλειο Κρήτης, CoderDojo in Greece!
Γητειές και Φυλαχτά
Γητειές και φυλαχτά. Τελετουργοί και τηρήματα. Μία μαγική βραδιά ζήσαμε στο Ιστορικό & Παλαιογραφικό Αρχείο ΜΙΕΤ εμβαθύνοντας στην ανάγκη του ανθρώπου να διαχειρίζεται τα γήινα με αλλόκοτες πρακτικές και πεποιθήσεις. Κάπου ανάμεσα στην επιστήμη, τη μαγεία, την πολιτική και τον κοινωνικό αντίκτυπο, μάθαμε για αρχειακές πηγές, χειρόγραφους κώδικες, πολιτικές αποφάσεις και εθιμικές πρακτικές που μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά. Ένα απολαυστικό τρίωρο ομιλιών και συζητήσεων που μας υπενθύμισε πόσο σημαντικό είναι για έναν ερευνητή όταν συγκεντρώνει πρωτογενές υλικό, να τεκμηριώνει με βιβλιογραφικές πηγές. Και κάπως έτσι, θυμήθηκα έναν καθηγητή κάποτε που μου έλεγε πως πρέπει να φεύγεις από το πεδίο ανά τακτά διαστήματα. Καλά είναι τα χωριά και οι εθνογραφικές επιτόπιες έρευνες, αλλά πρέπει να φεύγεις και να επανέρχεσαι στην επιστημονική τεκμηρίωση. Να βουτάς στα βιβλία και τα δευτερογενή δεδομένα, να μελετάς πίσω από τις πρακτικές. Να συνομιλείς με συναδέλφους ερευνητές και καθηγητές. Να (ξε)καθαρίζει το μυαλό σου, προτού γυρίσεις στα χωριά και τις καταγραφές. Συγχαρητήρια στους διοργανωτές, στον Πάνο Τουρλή και σε όλη την ομάδα! ΥΓ. Στη φωτογραφία ο σύμμεικτος χειρόγραφος κώδικας του Ιωάννη Πέζαρου από το 1553, στη Συλλογή Παλαιτύπων του Ιστορικού & Παλαιογραφικού Αρχείου. Αγαπημένη ανακάλυψη, η αναφορά από τις σελίδες του στον γυναικείο δαίμονα Γελλώ. Έναν δαίμονα που …επιβιώνει μέχρι σήμερα και στην Ανατολική Κρήτη κάνοντας κακό σε λεχώνες και μωρά.
Μία κούτα με βιβλία!
Για όσους αγαπούν τα παιδικά βιβλία, σήμερα είναι μία ιδιαίτερη ημέρα. Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου και επαναφέρω κάποια στιγμιότυπα από Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς, ένα παιδικό βιβλίο που έγραψα για τη λαογραφία της κρητικής διατροφής. Υπάρχει στις βιβλιοθήκες σε όλα τα δημοτικά σχολεία της Κρήτης και το βρίσκετε ελεύθερα στο διαδίκτυο για να το κατεβάσετε δωρεάν σε ψηφιακή μορφή. (Η αλήθεια είναι ότι πιο ενθουσιασμένοι αναγνώστες είναι οι ενήλικες που μου στέλνουν feedback! ) Η σέλφι φωτογραφία με την κούτα είναι από τις αγαπημένες μου. Ήταν η στιγμή που κρατώ την πρώτη κούτα με τα βιβλία που μοιράστηκαν έπειτα στα δημοτικά σχολεία του νησιού. Για περισσότερες λεπτομέρειες και για να κατεβάσετε το βιβλίο, πατήστε εδώ. Περιφέρεια Κρήτης
Το μεταλλικό κουτί με τις κλωστές
Ψάχνω στο σπίτι να βρω κουτί για να βάλω τις κλωστές. Και όσο ψάχνω σε ντουλάπια να βρω κάτι ωραίο, θυμάμαι το ξυλοσκαλιστό κουτί που τις φυλούσα όταν ήμουν μικρή. Τότε κεντούσα σε σταμπωτό καμβά με πλαστική βελόνα. Τα παιδικά χέρια είναι λίγο άγαρμπα και τα έτοιμα kit με παιδικά μαξιλάρια ήταν η καλύτερη λύση όταν έμαθα να κεντώ. Ένα ξυλοσκαλιστό κουτί ταίριαζε πολύ για να φυλώ τον πολύτιμο θησαυρό τότε, όταν ήμουν 4 χρονών. Αργότερα που μπήκα στην εφηβεία, πήρα προαγωγή και ανέβηκα επίπεδο, σε ύφασμα άιντα και κλωστές DMC. Αν καμιά φορά μου έλειπαν χρώματα για να ολοκληρώσω το σχέδιο του κεντήματος, έπαιρνα από το απόθεμα της μητέρας μου που φυλούσε τις δικές της κλωστές σε κάποιο στρογγυλό μεταλλικό κουτί από βουτήματα βουτύρου. Κατά καιρούς, η νονά της μητέρας μου ξετρύπωνε στα δικά της ντουλάπια παρόμοια μεταλλικά κουτιά και μου τα χάριζε. Τα άνοιγα όλο ενθουσιασμό. – Δεν έχει μπισκότα μέσα, παιδάκι μου, έσπευδε να δικαιολογηθεί. – Το ξέρω! Ήταν γεμάτα κλωστές. Από την προγιαγιά. Χαρά εγώ. Κουνώ το κεφάλι όσο συνεχίζω να ψάχνω, να καθαρίσω τη σκέψη μπας και βρω κάποιο ωραίο κουτί να φυλάξω τις παντέρμες κλωστές. – Άλλο σπίτι, άλλο νοικοκεριό, μουρμουρίζω καθώς κοιτάζω γύρω μου έχοντας εξαντλήσει οποιαδήποτε λύση αποθηκευτικού χώρου. Και ξάφνου το βλέμμα μου πέφτει στο τραπεζάκι του σαλονιού. Σ’ ένα στρογγυλό μεταλλικό κουτί με βουτήματα βουτύρου. Θα γελά η προγιαγιά μου. Και η δικιά σας, είμαι σίγουρη.
Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης με το podcast “Ιστορίες δια…Τροφής”
Σήμερα, 20 Μαρτίου, είναι η Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης και θα ήθελα τόσα να πούμε για τις δυναμικές του storytelling είτε στον επιχειρηματικό είτε στον ακαδημαϊκό κόσμο. Καλλιά ν’ αφήσω όμως ένα παράδειγμα να μιλήσει από μόνο του. Ένα παράδειγμα από τον λαογραφικό χώρο, την πιο αγνή μορφή τέχνη της αφήγησης. Παραθέτω τον σύνδεσμο για ένα επεισόδιο από το podcast που είχα κάνει ως επικοινωνιολόγος για την Περιφέρεια Κρήτης με θέμα: “Ιστορίες δια…Τροφής”. Ακούστε την καλεσμένη Ιουλιέττα και έπειτα την εγγονή της, Κλέλια, να ξεδιπλώνουν το νήμα μίας αιτιολογικής παράδοσης από τη λαογραφία της διατροφής. Η Κλέλια δε γνωρίζει ότι έχω συνομιλήσει με τη γιαγιά της νωρίτερα και (με τη συναίνεση της μητέρας της) μάς αφηγείται την ίδια ιστορία που έμαθε από εκείνη. Ο τίτλος του επεισοδίου: “Ιστορίες από γενιά σε γενιά”. * Το podcast υλοποιήθηκε στο πλαίσιο των δράσεων Επικοινωνίας για τις ανάγκες ενός ευρωπαϊκού έργου. Για όσους συναδέλφους ασχολούνται με ευρωπαϊκά προγράμματα, να ένα ωραίο παράδειγμα του πώς συνδυάζουμε τον λαϊκό πολιτισμό, την επικοινωνιακή στρατηγική και το community engagement για το dissemination στην ευρύτερη τοπική κοινωνία. Εδώ ο σύνδεσμος, απολαύστε ελεύθερα (8 min)! https://open.spotify.com/episode/3QOlZoYhdDgW9o7uaO8W8w?si=A9BoYnyzQcaro7nTgvh_fA Ειδικές ευχαριστίες: Στη Roula Papadopoulou , υπεύθυνη του προγράμματος MDnet από την Περιφέρεια Κρήτης για την υπέροχη συνεργασία που είχαμε Στον Samaritis Stefanos , για την πρωτότυπη μουσική που δημιούργησε με το μαντολίνο του