Κυριακή των βουλευτικών εκλογών
– Το όνομα της κυρίας Ζεάκη έχει ένα αστεράκι δίπλα. Τί σημαίνει αυτό;, ρωτάει η γραμματέας τη δικαστική αντιπρόσωπο. – Ότι είναι εφορευτική επιτροπή. Δε σας ήρθε ενημέρωση;, γυρίζει και με κοιτάει. Η αλήθεια είναι πως δε μού ήρθε καμία ενημέρωση, ούτε ταχυδρομικώς ούτε ηλεκτρονικώς. – Δεν έχω κανένα πρόβλημα, θα χαρώ να κάτσω, απαντώ. Οι άλλοι δύο που έχουν επιλεγεί, επινοούν δικαιολογίες κι εξαφανίζονται. Πιάνω δουλειά και ξεκινώ να φτιάχνω πακέτα με ψηφοδέλτια. Τα μαζεύω κυκλικά ώστε ν’ αλλάζει το πρώτο ψηφοδέλτιο για να φαίνεται αμερόληπτη η διαδικασία. Καλημέρες και χαμόγελα στον κόσμο που ‘ρχεται. Μου αρέσουν οι εκλογές. Μου αρέσει που συντονίζεται όλος ο πληθυσμός της χώρας να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα. Σε συζητήσεις με φίλους καμιά φορά λέμε πως είναι σαν γιορτή της δημοκρατίας. Δύο φορές είχα συμμετάσχει ως γραμματέας ενός καλού φίλου δικηγόρου και πραγματικά απολαμβάνω την εμπειρία. Η επαφή με τον κόσμο, η χαρά των γονιών που σηκώνουν αγκαλιά τα παιδιά για να ρίξουν τον φάκελο στην κάλπη, οι παππούδες που βγαίνουν στο λεπτό γιατί έχουν έτοιμο το ψηφοδέλτιο. Η ροή των πολιτών στη διάρκεια της ημέρας: νωρίς το πρωί οι ηλικιωμένοι και όσοι θέλουν να ξεμπερδεύουν, το μεσημέρι ησυχία, μετά το τραπέζι οι οικογένειες και τα ζευγάρια, απόγευμα όσοι επιστρέφουν από θάλασσα. Και την τελευταία ώρα προτού κλείσουν οι κάλπες, το κλασικό μπούγιο. Αγαπώ το αυτονόητο της ελευθερίας που έχει ο καθένας να ψηφίσει αυτό που τον εκφράζει, με συγκινεί το άνοιγμα της κάλπης όταν απλώνονται οι απόψεις πάνω στα θρανία. Χαίρομαι την καταμέτρηση έπειτα της λαϊκής γνώμης. Χθες, στο δικό μας εκλογικό τμήμα περιμέναμε 566 εγγεγραμμένους να έρθουν να ψηφίσουν. Ήρθαν 250. Ούτε καν οι μισοί. 316 πολίτες δε μίλησαν. Ανοίγουμε τους φακέλους και μετράμε τα αυτονόητα και τα μη αυτονόητα. Χτυπούν τα τηλέφωνα των κομματικών αντιπροσώπων και ακούμε τα πρώτα αποτελέσματα των μικρών κομμάτων που καταφέρνουν τελικά να μπουν στη Βουλή. Αρχίζουν οι διακριτικοί σχολιασμοί. Δε συμμετέχω ιδιαίτερα, πάρα μόνο σκέφτομαι τις σχεδόν άδειες κάλπες. Και τα ποσοστά αποχής, παντού. Έβγαλα φωτογραφία και τον σκύλο στο παραβάν. Απού συβάστηκε κι ήρθε. #Εκλογές2023
Το ηλιοβασίλεμα κάνει καλό
Γράφει η εφημερίδα πως βγήκε μία νέα επιστημονική έρευνα για το ηλιοβασίλεμα και πόσο καλό κάνει στην ψυχική ηρεμία. Και σκεφτόμουν μία ψυχή που δεν είναι ανάμεσά μας πια, με πόσο δέος παρακολουθούσε τον ήλιο κάθε φορά να δύει. Πολυταξιδεμένη, η γυναίκα που μου ‘μαθε ν’ ανακαλύπτω τ(ρ)όπους για ταξίδια, μοιραζόταν συχνά ιστορίες και αναμνήσεις από τα δικά της: από το ηλιοβασίλεμα του Νείλου μέχρι το πιο μικρό νησί της Ελλάδας. Όποτε τύχαινε στις βόλτες ή τα ταξίδια μας να πετυχαίνουμε την ώρα ετούτη, παρατηρούσα κρυφά τη γαλήνη στο πρόσωπό της. Και όπως έσβηνε ο ήλιος, είτε στη θάλασσα είτε στον ορίζοντα της ασφάλτου, κάπως έτσι έσβηναν και οι σκέψεις της. Το σώμα της χαλάρωνε και ένιωθε ευγνώμων που είχε ζήσει άλλη μία μέρα στη γη. Μόλις βυθιζόταν και η τελευταία ψηφίδα του ήλιου, γύριζε και με κοίταζε μ’ ένα χαμόγελο όλο ηρεμία. Δε χρειαζόταν να πει τίποτα. Τα λέγαμε όλα με το χαμόγελο. “Τα ηλιοβασιλέματα είναι εξαιρετικά εφήμερα. Τα κοιτάς και αλλάζουν μέσα σε λίγα λεπτά”, δηλώνει στην εφημερίδα ένας από τους ερευνητές. Πόσο σημαντικό είναι στον καθημερινό αγώνα που δίνουμε όλοι, να στεκόμαστε μια στιγμή, μ ί α Στιγμή μονάχα, ν’ αντικρύσουμε τούτο το θαύμα που αιώνες επαναλαμβάνεται. Μία παγκόσμια σταθερά. Πόσοι άνθρωποι πριν από εμάς, πόσοι μαζί με εμάς, ζουν τη Στιγμή αυτή. Σε βουνό, σε θάλασσα, στην έρημο, σε μπαλκόνι, στον δρόμο, σε ουρανοξύστη. Πήγα να διασχίσω την Ιερά Οδό και κοιτώντας δεξιά και αριστερά για τα αμάξια που διέρχονται, το βλέμμα μου στάθηκε στον ορίζοντα. Ένα πικρό χαμόγελο ανάμεικτο με λιγοστή γαλήνη. Μια υπενθύμιση πως όλα είναι εφήμερα. Και πως οι σταθερές στη ζωή μας είναι πολύτιμες. Η εικόνα αυτή λοιπόν είναι για τους ανθρώπους εκείνους που βρίσκονται πλάι μας στα εφήμερα και κρατούν τις σταθερές. #myAthens
Αποχαιρετώντας τους φοιτητές
Κάποια στιγμή μέσα στον χειμώνα, ολοκληρώνοντας μία τρίωρη διάλεξη και καληνυχτίζοντας τους φοιτητές, το βλέμμα μου έπεσε σε ένα μικρό χάρτινο καραβάκι που άφησαν πίσω τους. Τσιμογελώ κι αρχίζω να σβήνω τον φορτωμένο πίνακα. Σκέφτομαι τα φοιτητικά χρόνια. Τα ανέμελα, τα γεμάτα όνειρα, που στριμώχνονται σε αίθουσες και ακαδημαϊκές θεωρίες. Εκεί που ένα μικρό χειροποίητο καραβάκι αρκεί για να ξεφύγουν από τον επιστημονικό χρόνο όταν στα φοιτητικά ρολόγια κυλά αμείλικτα αργά. Ήταν μία χρονιά αρκετά δημιουργική, λίγο πιεστική, μα γεμάτη ενέργεια. Βλέπω τους φοιτητές μας να εξελίσσονται, να ωριμάζουν, να (ξε)θαρρεύουν. Συζητάμε για το marketing σε κοινή γλώσσα πια, παρατηρούμε μαζί τα social media, σχολιάζουμε έννοιες επικοινωνιακής στρατηγικής. Βλέπω ότι σε κάθε εργασία τους μού κοτσάρουν τη φόρμα του Lasswell (και το απολαμβάνω). Θυμάμαι τα δικά μου φοιτητικά χρόνια, όταν πρωτόκατσα στο αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Αθηνών και φτιάχναμε τα δικά μας καραβάκια ανάμεσα σε McLuhan, Postman και Chomsky. Σήμερα, παρουσίαζαν τις εργασίες τους και ένας – ένας έφευγαν. Μου ευχήθηκαν καλό καλοκαίρι. Δεν ξέρω αν θα τους έχω σε επόμενο εξάμηνο και κάπως πικράθηκα που δε σκέφτηκα να βαστώ γλυκά να τους κεράσω. Τους δικούς μου καθηγητές τους θυμάμαι όλους. Όλους. Γιατί ο καθένας τους με επηρέασε βαθιά με τον δικό του τρόπο. Και αναρωτιέμαι αν άραγε επηρεάζω και εγώ κάπως τα παιδιά αυτά ώστε να με θυμούνται στο μέλλον. Στο κλείσιμο της ημέρας, έλαβα δύο μηνύματα: “Εύχομαι να σας έχουμε και του χρόνου”… Ρε πλάσματα, να περάσετε ένα τέλειο, φοιτητικό καλοκαίρι. Να κυνηγάτε τα όνειρά σας και να θυμάστε, ακόμη κι αν δεν υπάρχει καράβι για αυτό που θέλετε να κάνετε στη ζωή σας, μπορείτε πάντα να το δημιουργήσετε εσείς. Να παλεύετε για το δικαίωμα να χαράζετε τη δική σας πορεία. Σας ευχαριστώ που είστε συνταξιδιώτες και στη δική μου πορεία κι όνειρο.
Παραμυθόπετρες για “Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς”
Η δουλειά του ταχυδρόμου (aka διανομέα courier) έχει ένα καλό: να βλέπει καθημερινά τα χαμόγελα των ανθρώπων στους οποίους παραδίδει δέματα. Ένα τέτοιο πλατύ χαμόγελο έσκασα και εγώ πριν από λίγο γιατί παρέλαβα το δέμα μου! Παραμυθόπετρες λοιπόν που παρήγγειλα από την Born2Play βασισμένες στο παιδικό βιβλίο “Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς”. Ένα βιβλίο που ξετυλίγει τον λαογραφικό θησαυρό της κρητικής διατροφής. Οι παραμυθόπετρες βοηθούν στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες που συνοδεύουν την ανάγνωση ενός βιβλίου. Και τις παρήγγειλα καθώς έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον κάποιοι φορείς και σχολεία να αξιοποιήσουν δημιουργικά Το Παλιό Τετράδιο της Γιαγιάς. Το βιβλίο αυτό γράφτηκε ως επικοινωνιακό εργαλείο στο πλαίσιο της συνεργασίας μας με την Περιφέρεια Κρήτης για το ευρωπαϊκό δίκτυο Mediterranean Diet Network. Αποστολή του MDnet ήταν να συνδέσει τις διατροφικές ταυτότητες των χωρών της Μεσογείου με το branding γαστρονομίας και τουρισμού. Με υπεύθυνη τη Ρούλα Παπαδοπούλου από την Περιφέρεια, βάλαμε στο παιχνίδι (μεταφορικά και κυριολεκτικά) και τις εκπαιδευτικές κοινότητες – γιατί αν θέλεις να δεις αλλαγές στον κόσμο, πρέπει να ξεκινήσεις από τα παιδιά. Το βιβλίο έχει αποσταλεί σε έντυπη μορφή σε όλα τα δημοτικά σχολεία της Κρήτης και κυκλοφορεί σε ψηφιακή μορφή ελεύθερα στο διαδίκτυο. Σε περίπτωση που δεν το έχετε, μπορείτε να το κατεβάσετε πατώντας εδώ: Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς. Αν κάποιο δημοτικό σχολείο δεν έχει παραλάβει το έντυπο βιβλίο, παρακαλώ ενημερώστε με. Oh let’s have fun! #ΤοΠαλιόΤετράδιοΤηςΓιαγιάς #GrandmothersOldNotebook
Λουλούδια σαν αληθινά
Είχα λοιπόν μία καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο από εκείνους τους καθηγητές που κάνουν το μάθημα με έναν περίεργο τρόπο, thinking out of the box. Τόσο περίεργο, που δεν καταλαβαίνεις εκείνη τη στιγμή παρά μόνο μετά από χρόνια, πως όσα έλεγε έχουν χαραχτεί κατά τον ίδιο περίεργο τρόπο μέσα σου. Μπαίνει μια μέρα στο αμφιθέατρο και λέει: – Έχετε παρατηρήσει ότι όταν βλέπουμε όμορφα φρέσκα λουλούδια σε βάζο, λέμε “πωπω, είναι σαν ψεύτικα!”. Γνέφουμε καταφατικά στο άκουσμα της οικείας φράσης και περιμένουμε με απορία τη συνέχεια για να δούμε τί μάθημα θα κάνουμε εκείνη την ημέρα για τα media, την επικοινωνία και την τέχνη. Μ’ ένα πονηρό χαμόγελο συνεχίζει: – Και όταν βλέπουμε ψεύτικα λουλούδια λέμε “πωπω είναι σαν αληθινά”. Παύση στο αμφιθέατρο. Κοιταχτήκαμε μεταξύ μας με μάτια να σπιθίζουν από αιφνιδιασμό και παιχνίδι συνάμα. Τη σκέφτομαι κάθε φορά που βλέπω λουλούδια να μοιάζουν με αληθινά. Ή ψεύτικα. Εύχομαι να περάσατε όλοι μία ωραία Πρωτομαγιά!
Όταν οι βελόνες μιλούν
Ο Μπονάτσος επιθεωρεί αν κάνουμε σωστά τη ριζοβελονιά στο κέντημα. Ο Μπονάτσος είναι της Λίλας. Και η Λίλα δηλώνει executive kentistra. Και εμείς, μερικά κορίτσια άγνωστα μεταξύ μας, μαζευόμαστε κάθε Δευτέρα και κεντάμε. Ανάμεσα σε γαλλικούς κόμπους, πισωβελονιές και σατινέ βελονιές (που μας παιδεύουν όντε στρουφίζει η κλωστή), λέμε ιστορίες και θύμησες. Σπάμε τη σιωπή, κοιταζόμαστε, γελάμε. Έπειτα βουτάμε ξανά το βλέμμα στο τελάρο και τις βελόνες στον τεντωμένο καμβά. Και η Λίλα, ειδική στο εικαστικό κέντημα, (ξε)τρυπώνει ανάμεσά μας με συμβουλές και μικρά μυστικά. Ξεστρουφίζει και καμιά κλωστή όταν δούμε ζόρε. Οι αξίες της χειροτεχνίας δε διανθίζουν μόνο τον υλικό λαϊκό πολιτισμό, αλλά και τον άυλο. Οι πρακτικές, οι ονομασίες, τα σχέδια, η μετάδοση της γνώσης, το μοίρασμα, οι λαϊκές πεποιθήσεις, συμβολισμοί, γίνονται όλα μνήμη. Και εγγράφονται σ’ ένα κομμάτι ύφασμα κάμποτο που θα στολίζει αύριο μία κορνίζα σε τοίχο ή ένα μαξιλάρι που θα έχει το δικό του αφήγημα να πει. Οι βελόνες μιλούν. Ο Μπονάτσος το ξέρει καλά αυτό. Γι’ αυτό έρχεται να επιθεωρήσει.
Ημέρα Παιδικού Βιβλίου με “Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς”
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου στις 2 Απριλίου, μοιράζομαι μαζί σας το ψηφιακό παιδικό βιβλίο «Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς» που έγραψα πέρυσι τέτοια εποχή. Το βιβλίο αυτό είναι ένα ταξίδι στον λαογραφικό κόσμο της κρητικής διατροφής. Γράφτηκε με την ελπίδα να μυήσει τα παιδιά στις υγιεινές διατροφικές συνήθειες και την πολιτισμική ταυτότητα του τόπου μας. Απευθύνεται σε μικρούς μα και μεγάλους που θέλουν να μάθουν ή να θυμηθούν τις δυνάμεις, τις αξίες και τις μνήμες της κρητικής διατροφής όπως παραδίδονται από τη μία γενιά στην επόμενη. Στο χέρι μας είναι να συνεχίσουμε με σεβασμό τούτη την κληρονομιά, υλική και άυλη. Στις τελευταίες σελίδες προτείνονται εκπαιδευτικές δραστηριότητες για γονείς ή παιδαγωγούς που επιθυμούν να ενισχύσουν την αναγνωστική εμπειρία των παιδιών. “Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς” το έγραψα στο πλαίσιο της συνεργασίας μου με την Περιφέρεια Κρήτης ως Σύμβουλος Επικοινωνίας για το ευρωπαϊκό έργο Interreg MED – MDnet: Mediterranean Diet Network που αναδεικνύει τις διατροφικές ταυτότητες των χωρών της Μεσογείου. Εκτυπώθηκε σε έντυπη μορφή με σκληρό εξώφυλλο και δόθηκε σε όλα τα δημοτικά σχολεία της Κρήτης ενώ υπάρχει και σε ψηφιακή μορφή για να διανέμεται δωρεάν και ελεύθερα στο ευρύ κοινό. Έχει μεταφραστεί στην αγγλική γλώσσα ώστε να μπορούν μικροί και μεγάλοι από κάθε γωνιά του πλανήτη να γνωρίζουν τον πλούτο της κρητικής διατροφής. Κυκλοφορεί δωρεάν και ελεύθερα στο διαδίκτυο και μπορείτε να το κατεβάσετε κάνοντας κλικ στους παρακάτω συνδέσμους. Για την ελληνική γλώσσα πατήστε εδώ: Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς Για την αγγλική γλώσσα πατήστε εδώ: Grandmother’s old notebook Θα χαρώ να το μοιραστείτε στα κοινωνικά σας δίκτυα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το hashtag #ΤοΠαλιόΤετράδιοΤηςΓιαγιάς ή #GrandmothersOldNotebook για περαιτέρω δικτύωση. Θα χαρώ ακόμη περισσότερο να μου στείλετε τις εντυπώσεις και τις σκέψεις σας στο mail mszeaki@gmail.com Σας ευχαριστώ και εύχομαι να έχετε μία υπέροχη Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου! Μαρία-Στέλλα Ζεάκη
Το πιο ευγενές επάγγελμα
Διάλειμμα από τον υπολογιστή, βγήκα στην καινούρια γειτονιά να βρω πλατεία. Βρήκα άδειο παγκάκι κι έκατσα, είχα ανάγκη μπόλικο ήλιο. Μετά από λίγη ώρα, σχεδόν αθόρυβα εμφανίστηκε ένας ηλικιωμένος κύριος. Με ένα ευγενές “καλημέρα σας” έκατσε σιγά-σιγά δίπλα μου. Η εποχή που μοιραζόσουν ένα δημόσιο κάθισμα (παγκάκι, λεωφορείο, χώρο αναμονής) με έναν άγνωστο λέγοντας “καλημέρα σας” φοβάμαι πως έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Και τούτος ο κύριος δίπλα μου ίσως είναι από τους τελευταίους μιας γενιάς που μου το υπενθύμισε. Η κουβέντα ξεκίνησε διακριτικά με τα προβλήματα της μέσης του. Ειλικρινά δε θυμάμαι πώς το γύρισα πάλι σε λαογραφία και ανθρωπολογία. Θυμάμαι μόνο τη στιγμή που συνειδητοποίησα με ενθουσιασμό ότι έχω δίπλα μου έναν από τους παλιούς ράφτες της πόλης. Σπουδαγμένος στην Αθήνα, πρώτα μαθήτευσε στην πρωτεύουσα και έπειτα γύρισε στον τόπο του. Δεν μπορούσε όμως απευθείας ν’ ανοίξει επιχείρηση γιατί “τότε δε με κάτεχε άνθρωπος. Ήταν παρισινοί οι ράφτες εδώ” (με σπουδές στη γαλλική πρωτεύουσα). Ρώτησα τα ονόματα των παλαιότερων. “Εγώ μαθήτευσα στον Κουναλάκη και μετά άνοιξα το δικό μου μαγαζί, στο Καμαράκι” (γειτονιά του Ηρακλείου). Άρχισα να τον ρωτώ για τη δουλειά, τί ακριβώς έραβε, τί παραγγελίες έπαιρνε, τί κόσμο εξυπηρετούσε. – Δούλευα κασμίρια, το ανώτερο ύφασμα που υπάρχει. Φτιάχναμε φράκα και… – Τί είναι τα φράκα;, τον έβαζα να μου εξηγεί κάθε τί. – Εκείνα με την ουρά. Και σμόκιν, εκείνα με τα πέτα που κουμπώνουν. – Ποιοι έκαναν τέτοιες παραγγελίες; – Καλλιτέχνες από την Αθήνα, θεατρίνοι. Κατέβαιναν εδώ να παραγγείλουν στις περιοδείες τους γιατί ήταν πιο φθηνά από την πρωτεύουσα. – Οι ντόπιοι δε φορούσαν; – Ε σε απόκριες και εκδηλώσεις καμιά φορά φορούσαν. Όχι στον δρόμο, διευκρίνισε εννοώντας το καθημερινό ντύσιμο. Το γύρισα στα υφάσματα εκτός από το υψηλό κασμίρι, και στη διαδικασία. – Τσόχα, μετάξι, σατέν. Όταν άνοιξα το δικό μου μαγαζί, έκοβα το κουστούμι και το έδινα έξω σε καλφάδες να μου το τελειώσουν. Η σκέψη μου συνειρμικά έτρεξε στη συντεχνιακή οργάνωση τούτης της επαγγελματικής ομάδας. – Ναι, ιδρύσαμε τον Συνεταιρισμό Εμποροραφτών Ραφτών Ηρακλείου. Τότε στο Ηράκλειο ήμασταν 75, αλλά στο συνεταιρισμό γράφτηκαν μόνο οι 45. Οι υπόλοιποι 30 είτε δεν ήθελαν είτε ήταν κασμιράδες και δεν είχαν ανάγκη. Η επόμενη ερώτηση βγήκε αβίαστα: – Πόσες γυναίκες ήταν στον Συνεταιρισμό; Η απάντηση το ίδιο: – Καμιά. Οι ράφτες ήμασταν άντρες. Οι γυναίκες ήταν μοδίστρες, δεν μπορούσαν να τρέξουν ένα μαγαζί. Ήθελε τεχνική, έπρεπε να μαθητεύσεις. Εγώ μαθήτευσα 10 χρόνια προτού ανοίξω το δικό μου. Τέτοιες στιγμές ο ερευνητής φιλτράρει συναίσθημα και έμφυλες διακρίσεις ώστε να κατανοήσει μέσα σε δευτερόλεπτα τις πρακτικές πίσω από τις πρακτικές. Και οι άντρες έραβαν και οι γυναίκες έραβαν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι “ράφτες” έγιναν “εμποροράπτες” ενώ οι “μοδίστρες” συνδέθηκαν απλά με τη μόδα. Εξωτερικές εργασίες, εσωτερικές εργασίες και τα συναφή. Συζητήσαμε λίγο ακόμα για το επάγγελμα στην πόλη και την εξέλιξη: – Έβλεπα ότι χώλαινε η δουλειά. Κάθε χρόνο και περισσότερο, είπε με πίκρα. – Γιατί;, ρώτησα για να ενθαρρύνω την αφήγηση. – Τα έτοιμα, κορίτσι μου. Η παύση που έκανε έκλεινε μέσα της τον αναστεναγμό μιας εποχής. – Εγώ έκανα σωματομετρία, μετρούσα το σώμα του πελάτη, έβρισκα τις ατέλειες και φρόντιζα να ράβω έτσι το κουστούμι ώστε να είναι κομψό πάνω του. Μετά βγήκαν τα έτοιμα κι έπαψε να υπάρχει το ατελιέ. Και μαζί με αυτό και οι ατέλειες. Συνέχισε: – Το λένε ατελιέ γιατί τίποτα δεν είναι τέλειο, είπε και με κοίταξε με μάτια να παιχνιδίζουν. Ήταν η μοναδική στιγμή σε όλη τη συζήτηση που έστρεψε το βλέμμα του σ’ εμένα. – Στο ατελιέ τίποτα δεν είναι τέλειο, επανέλαβα, αλλά μπορείς να το ράψεις στα μέτρα σου… Όπως και στη ζωή, κύριε Νίκο. Σωστά; Χαμογέλασε κι έγνεψε με το κεφάλι. Τον ευχαρίστησα θερμά για την ιστορία του. Καθώς σηκώθηκε, θέλησε να δώσει ένα ύστατο χαίρε στην εποχή που έφυγε ανεπιστρεπτί: – Το επάγγελμά μου ήταν το πιο ευγενές επάγγελμα. Χαμογέλασα με τις λέξεις που διάλεξε. Όχι ευγενικό. Ευγενές. Το ευγενικό διδάσκεται. Το ευγενές καλλιεργείται. Αυτός λοιπόν είναι ο κος Νίκος Μανουσάκης, ράφτης του παλιού Ηρακλείου. Ήθελα πολύ να μοιραστώ την ιστορία του.
Coder Dojo: μία παγκόσμια κοινότητα εθελοντών
Η λέξη Dojo στα ιαπωνικά σημαίνει χώρος εκπαίδευσης, βιωματικής μάθησης ή διαλογισμού. Αν και ξεκίνησε από τις πολεμικές τέχνες, σήμερα χρησιμοποιείται και σε άλλα πεδία. H CoderDojo Foundation είναι μία παγκόσμια κοινότητα εθελοντών που μαθαίνει σε παιδιά και εφήβους να ανακαλύπτουν μέσα από τον προγραμματισμό (coding) και τη ρομποτική, αξίες της ζωής για να δημιουργούν έναν καλύτερο κόσμο. Κάθε χώρα έχει τα δικά της CoderDojo. Και στην Ελλάδα έχουμε το CoderDojo Votanikos που δημιούργησε ο Manos Zeakis στη γειτονιά που μεγαλώσαμε, στον Βοτανικό της Αθήνας. Με (προσ)κάλεσε λοιπόν προχθές να συμμετέχω σε ένα διαδικτυακό διακρατικό event που θα έκαναν τα dojos του κόσμου ώστε να βοηθήσω στην επικοινωνία μεταξύ παιδιών από διαφορετικές χώρες.8 χώρες, 8 champions, δεκάδες παιδιά, πάνω από 140 συμμετέχοντες συνδεθήκαμε με αφορμή κάποια ψηφιακά έργα των παιδιών. Fun facts από την κάθε χώρα, digital παιχνίδια με τις γλώσσες και στη συνέχεια team bonding σε εικονικά δωμάτια. Εγώ (ήταν αυτονόητο ότι) είχα διαλέξει μία ομάδα από το Ιράκ . Στην προσπάθεια λοιπόν να σπάσω τον πάγο ώστε να γνωριστούν μεταξύ τους τα παιδιά από Ελλάδα και Ιράκ, κάναμε ερωτήσεις σχετικά με τα αγαπημένα τους: σπορ, χρώμα, ζώα, συνήθειες κλπ. Προτού προχωρήσουμε στο τεχνικό κομμάτι όπου θα παρουσίαζαν τα ψηφιακά έργα τους, έκανα μία τελευταία και κομβική ερώτηση που (πάντα πιστεύω ότι θα) ενώνει τους λαούς του κόσμου: Ποιο είναι το αγαπημένο σας φαγητό. Τα ελληνόπουλα απάντησαν το σουβλάκι και αυγά με ντομάτες “που φτιάχνει η γιαγιά”. Ο Αμπάς, ο Άχμετ και η Όλα μίλησαν για το masgouf (ιρακινό πιάτο) ενώ ο ΡένταΝτία για τον dolma. Στον ντολμά χαμογέλασα. Μα πόσα κοινά μας ενώνουν. Έπειτα είδαμε τα ψηφιακά ζώα που δημιούργησαν τα παιδιά και ψηφίσαμε το πιο κατάλληλο για τις ανάγκες του project. Στον αποχαιρετισμό, ανταλλάξαμε με την Όλα λόγια ζεστά αφού ήταν η πρώτη φορά και για τις δύο μας που συμμετείχαμε ως μέντορες. – /Ουαλχάμντου λιλά/, της είπα που τα καταφέραμε. Και με το καλό να τα ξαναπούμε. – Ίσαλα, απάντησε όλο ζεστασιά. Και θυμήθηκα την κρητικιά γιαγιά που κάποιες φορές αναμεσώς στην ντοπιολαλιά της πρό(σ)φερε τις αραβικές ευχές /ίσαλα/ και /μάσσαλα/. Δεν ξέρω ποιος ωφελήθηκε πιο πολύ από τούτη τη δράση. Τα παιδιά ή οι ενήλικες. Ή ίσως τελικά το παιδί μέσα μας. Που βλέπει ότι οι άνθρωποι γεννήθηκαν τελικά με την ανάγκη να προτάσσουν αυτά που μας ενώνουν και όχι εκείνα που μας χωρίζουν. Ότι οι νεότερες γενιές θέλουν να ζουν σε έναν κόσμο όπου θα μοιράζονται ιδέες και αγάπη. Και ότι οι νέες τεχνολογίες και οι οθόνες μπορούν να γίνουν εργαλεία γνώσης και προσωπικής ανάπτυξης στα χέρια των παιδιών. Αρκεί να τους δείχνουμε τον τρόπο. Γιατί: “Αν κοιτάξεις από ψηλά τη Γη, δε θα δεις σύνορα να χωρίζουν τους ανθρώπους”. Thank you #CoderDojo.
Innodays Hackathon: Μαραθώνιος καινοτομίας στην Κρήτη
Ο Δεκέμβρης είναι μήνας απολογισμού για τη χρονιά που πέρασε. Και είναι καλό να κάνουμε έναν αναστοχασμό: τί πήγε καλά, τί όχι, τί μπορούμε να βελτιώσουμε, με ποιους ανθρώπους συνεργαστήκαμε, με ποιους θέλουμε να συνεχίσουμε. Στα ωραία της χρονιάς λοιπόν βάζω τον Μαραθώνιο Καινοτομίας που ζήσαμε πρόσφατα, στο τριήμερο Innodays που διοργάνωσε η Περιφέρεια Κρήτης. Αν δεν έχετε ακούσει ξανά για αντίστοιχο Hackathon, πρόκειται για έναν διαγωνισμό επιστήμης και επιχειρηματικότητας. Start-ups, ομάδες ερευνητών και μέντορες δουλεύουν ώρες πάνω σε φωτεινές ιδέες για να τις παρουσιάσουν στο τέλος μπροστά σε μία έγκριτη επιτροπή από καταξιωμένους επιστήμονες και επιχειρηματίες. Όπως στους παραδοσιακούς μαραθώνιους έτσι και στα Hackathon Καινοτομίας, όλοι στο τέλος βγαίνουν κερδισμένοι. Είχα την τιμή να είμαι μέντορας λοιπόν, ούσα στο Μητρώο Μεντόρων της Περιφέρειας για το Παρατηρητήριο Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας. Η θεματική ήταν ιδέες και βιώσιμες πρακτικές για την παραγωγή και προώθηση του ελαιόλαδου και του χαρουπιού. Η δράση υλοποιήθηκε στη μνήμη του Αρτέμη Σαϊτάκη. Τον φωτεινό αυτό άνθρωπο, διευθυντή του Επιστημονικού Τεχνολογικού Πάρκου Κρήτης του ΙΤΕ, δεν πρόλαβα να τον γνωρίσω από κοντά. Τον γνώρισα πρώτη φορά σε ένα online συνέδριο όπου μιλούσαν για “business angels”. Του έκανα μία ερώτηση και η ζεστή απάντηση που έδωσε, έδωσε παράλληλα και το θάρρος να τον αναζητήσω με την πρώτη ευκαιρία. Ήθελα να τον γνωρίσω από κοντά, ένιωθα ότι αυτός ο άνθρωπος μοίραζε φως. Δεν πρόλαβα. Λίγο καιρό μετά έφυγε άδικα από τη ζωή. Στη διάρκεια του Hackathon υπήρξαν στιγμές που τον έφερνα στον νου. Δεν προλάβαμε ποτέ να μιλήσουμε για τους επιχειρηματικούς αγγέλους, αλλά κατά κάποιον τρόπο μού δόθηκε η δυνατότητα να αναλάβω έναν τέτοιο ρόλο για λίγες ώρες, σε μία δράση αφιερωμένη στη μνήμη του. Ένα ειλικρινές μπράβο και ένα ζεστό ευχαριστώ στους διοργανωτές και τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργαστήκαμε εκείνες τις ημέρες για να βοηθήσουμε νέες ιδέες και ομάδες να ξεκινήσουν το ταξίδι τους. Ας είναι τούτο ένα από τα μηνύματα για τη νέα χρονιά: Να γυρεύουμε το φως και να το μοιραζόμαστε. Μονάχα έτσι βλέπουμε τις αλλαγές που θέλουμε στον κόσμο. Αν θέλετε να διαβάσετε λεπτομέρειες της δράσης, μπορείτε να πατήσετε εδώ: https://www.crete.gov.gr/marathonios-kainotomias-artemis…/